Van 'toekje' naar 'koekje' en van 'la' naar 'sla': Zo help je als je kind niet goed verstaanbaar is
Je kind komt enthousiast naar je toe, wijst naar iets en vertelt een heel verhaal. De oogjes glimmen, maar eerlijk is eerlijk: je hebt geen idee wat er wordt gezegd. Je knikt maar wat en glimlacht bemoedigend, maar diep van binnen knaagt het. Waarom is mijn kind niet goed verstaanbaar? En hoe kan ik hem nou echt helpen?
Het is een van de meest herkenbare frustraties voor ouders. Soms hoor je klanken of klankgroepen die nog niet helemaal op hun plek vallen. Denk aan:
Vervangen van klanken: “toekje” in plaats van “koekje” (de ‘k’ wordt een ’t’).
Weglaten van letters: “-aan” in plaats van “baan”.
Klankgroepen vereenvoudigen: “poot” voor “proot” of “fiet” voor “fiets”.
Stop met verbeteren: de onverwachte reden dat je kind niet goed verstaanbaar blijft
In ons nieuwste filmpje zie je een herkenbaar voorbeeld: een kind zegt ‘la’ tegen een krop sla. De natuurlijke reflex van veel ouders is om direct te corrigeren: “Nee, zeg maar na: s-s-s-la.” Je bedoelt het goed, maar je ziet je kind vaak onzeker worden of zelfs helemaal stilvallen.
Praten is een complexe samenwerking tussen de ademhaling, de lippen en de tong. Als die samenwerking nog niet vlekkeloos verloopt, is je kind niet goed verstaanbaar. Dat is geen onwil, maar een proces waarin je kind jouw steun nodig heeft op een manier die het zelfvertrouwen juist vergroot.
De logica achter de 'foutjes'
Wist je dat er een vaste volgorde zit in hoe klanken worden geleerd? Een ‘M’ of een ‘P’ is voor de meeste kinderen makkelijk, omdat je die letters letterlijk op de lippen ziet liggen. Maar een ‘K’ of een ‘G’? Die gebeuren achterin de mond of vragen om een heel specifieke luchtstroom. Sommige klanken gaan dus een stukje makkelijker dan de andere. Dit heeft een logische reden:
De ‘T’ is ‘zichtbaar’: Om een ‘T’ te maken, tik je met je tongpunt tegen je voortanden. Je kind kan dit bijna letterlijk bij jou ‘afkijken’.
De ‘K’ is ‘onzichtbaar’: De ‘K’ wordt achterin de mond gemaakt, tegen het zachte gehemelte. Je kind ziet niet wat daar gebeurt. Het vraagt veel meer kracht en controle van de tongrug om die afsluiting achterin te maken.
Wanneer een kind niet goed verstaanbaar is, kiest het brein vaak de weg van de minste weerstand. De ‘K’ (achterin) wordt een ‘T’ (voorin), omdat dat motorisch simpelweg makkelijker is. Het is een tussenstap in de ontwikkeling; je kind is de spieren in de mond nog aan het trainen.
Wat kun je wél doen? 3 tips voor meer verstaanbaarheid
In plaats van de nadruk te leggen op wat er misgaat, kun je de focus verleggen naar wat wel lukt.
Modeling (het goede voorbeeld): Als je kind zegt: “Kijk, een toekje!”, zeg jij: “Ja, lekker, een koekje!” Je herhaalt het woord correct, zonder dat je kind het móét nazeggen. Zo hoort hij het juiste voorbeeld zonder de druk.
Oogcontact en rust: Zak door je knieën. Als je op ooghoogte bent, ziet je kind hoe jouw mond beweegt. Dat geeft onbewust enorm veel informatie over hoe een klank gevormd wordt.
Focus op de boodschap: Niets is frustrerender voor een kind dan een ouder die alleen maar bezig is met de uitspraak. Reageer eerst op de inhoud (“Wat leuk!”) en daarna pas (subtiel) op de vorm.
Maak van praten weer een feestje
Wist je dat er een vaste volgorde zit in hoe klanken worden geleerd? Een ‘M’ of een ‘P’ is voor de meeste kinderen makkelijk, omdat je die letters letterlijk op de lippen ziet liggen. Maar een ‘K’ of een ‘S’? Die gebeuren achterin de mond of vragen om een heel specifieke luchtstroom.
Wanneer een kind niet goed verstaanbaar is, kiest het brein vaak de weg van de minste weerstand. De ‘K’ (achterin de mond) wordt een ‘T’ (voorin de mond), omdat dat motorisch simpelweg makkelijker is. Het is een tussenstap in de ontwikkeling, geen blijvende fout.
Nieuwsgierig hoe jij de spraak van je kind kunt stimuleren?
Vraag je je af of de uitspraak van jouw kind past bij de leeftijd? Of wil je weten hoe je die lastige klanken simpelweg meeneemt in de dagelijkse routine, zonder dat het voelt als een ‘oefenmoment’?
Onze nieuwe mini-cursus ‘Introductie in de spraakontwikkeling’ staat nu online voor slechts €24,95. Hierin leer je:
De Klankenladder: Welke letters ‘moet’ je kind wanneer kunnen en welke klanken hebben simpelweg meer tijd nodig?
De kracht van het zogenaamde ‘Modeling’: Hoe je de uitspraak van je kind verbetert zonder dat ze doorhebben dat je aan het ‘sturen’ bent.
Wanneer moet je actie ondernemen? Hoe je het verschil ziet tussen een normale ontwikkeling en signalen waarbij een logopedist echt nodig is.
Bij de mini-cursus hoort een praktisch werkboek waarmee je direct met andere ogen naar de spraak van je eigen kind kijkt. Je leert niet alleen wat ze zeggen, maar je begrijpt eindelijk het proces erachter.
Geef je kind het vertrouwen om begrepen te worden. Bekijk hier de mini-cursus ‘Introductie in de spraakontwikkeling’ voor €24,95.
Interesse in onze cursus?
Bekijk de cursus of neem contact met ons op